آیا میدانستید با تمرین بداهه گویی میتوانید دلهرهتان هنگام صحبت در جمع را به پایینترین حد برسانید؟ تخمینها تاکنون از درگیربودن حدود ۲۰ میلیون آمریکایی، با اضطراب سخنرانی در جمع خبر میدهند. این مسئله، وقتی جدیتر میشود که تمامی آیندهکاری و تحصیلی این افراد تحت الشعاع قرار میگیرد.
با این وجود، مدرسین توانستهاند با روشهای فن بیان مختلف مانند بداهه گویی، این مشکل را تا حدی برای آنها حل کنند. به نظر شما چگونه بداهه گویی را در خود تقویت کنیم؟ در ادامه با ما همراه باشید تا با تمرینهای بداهه گویی و مفهوم آن به صورت کامل آشنا شوید!
Improvisation in public speaking is the skill of spontaneously responding to unexpected situations during a presentation. It involves quick thinking, adaptability, and the ability to stay composed under pressure. Rather than sticking rigidly to a script, effective speakers use improvisation to maintain the flow and connection with their audience.
ترجمه: بداههپردازی در سخنرانی عمومی، مهارت پاسخدادن خودجوش به موقعیتهای غیرمنتظره در طول ارائه است. این مهارت شامل تفکر سریع، سازگاری و توانایی حفظ خونسردی تحت فشار است. سخنرانان مؤثر به جای پایبندی سفت و سخت به یک متن، از بداههپردازی برای حفظ جریان و ارتباط با مخاطبان خود استفاده میکنند. منبع: schoolofconnection
بداهه گویی زمانی اتفاق میافتد که فرد همزمان با صحبتهای خود بتواند محتوای سخنرانی را در ذهن خود پردازش کند و بسازد. تمرین بداهه گویی در واقع تمرینی است با فرآیندهای ذهنی و زبانی و ترکیبی از سرعت فکر، مهارت زبانی، خلاقیت و حضور ذهن شما را نشان میدهد. بداهه گویی، به متن و ساختار خاصی نیاز ندارد و فرد باید براساس موقعیت خود، نیاز مخاطب و فضای گفتگو، درباره موضوعی خاص صحبت کند.
تمرینهای بداهه گویی، در واقع به شما کمک میکنند تا قدرت هوش کلامی شما در لحظه با تکرار بازیهای مختلف، تقویت شوند. همانطور که گفته شد بداهه گویی، قدرت پاسخگویی سریع، بدون آمادگی قبلی در موقعیتهای مختلف است و همه تمرینهای بخش پایین نیز به تقویت این مهارت کمک میکنند. چون شما میتوانید، در موقعیتهای مختلف قرار بگیرید و در کمترین زمان ممکن، بهترین عملکرد و پاسخ را داشته باشید.در بداههگویی، انرژی صدا خیلی مهم است. اگر وسط صحبت انرژی کم میآورید یا صدایتان میگیرد، لیست خوراکیهای انرژیزا در مقاله برای کلفت شدن صدا چه بخوریم به دادتان میرسد.
از طرفی ثابتنبودن موقعیتهای مختلف در زندگی هر فرد باعث میشود که پاسخ، عکسالعمل و قاعده ثابتی برای پاسخ مناسبدادن در هر لحظه وجود نداشته باشد. پس باید ذهن شما با این تمرینها، طوری تقویت شود که آمادگی صحبت و پاسخی مناسب و سریع در لحظه را داشته باشید و تپق نزنید.
این تمرین به شما یاد میدهد حرکات، حالت چهره و رفتار دیگران را سریعتر ببینید و بفهمید. وقتی بتوانید زبان بدن طرف مقابل را درست تشخیص دهید، ذهنتان آمادهتر واکنش نشان میدهد و صحبتکردن برایتان طبیعیتر و روانتر میشود. تمرین آینه باعث میشود هنگام حرفزدن کمتر غافلگیر شوید، هماهنگی ذهن و بدنتان بالاتر برود و بتوانید گفتار خود را متناسب با حالوهوای مخاطب تنظیم کنید، بدون اینکه مکثهای طولانی یا تپق داشته باشید.
بازی آینه را میتوان به صورت یک نفره یا دونفره انجام داد. برای بازی یک نفره نیز میتوانید برنامهای تلویزیونی را انتخاب کرده و با تقلید کارهای بازیگران صحنه، تمرین را شروع کنید.
برای مثال فرد رهبر میخندد. شما نیز باید همانگونه بخندید یا اگر دستهای خود را به حالتی خاص قرار داده است، شما نیز باید همانگونه حرکت و زبان بدن او را تقلید کنید. برای تمرین دو نفره، باید هر دو فرد روبروی هم قرار بگیرند. سپس یک نفر نقش رهبر و دیگری نقش پیرو را انتخاب میکند. فرد پیرو باید زبان بدن و حالت چهره فرد روبرویی خود (رهبر) را تقلید کند.
این تمرین بداهه گویی، ۳ تا ۵ بار انجام میشود و هربار جای افراد تغییر میکند و بازی نیز از سر گرفته میشود. با تمرین آینه، میتوانید ارتباط غیرکلامی مخاطبان خود را زودتر متوجه شوید و پاسخی مناسب برای آن داشته باشید.
نکته: تمرین آینه بهتر است به صورت کوتاه اما منظم انجام شود. در هر نوبت، ۵ تا ۱۰ دقیقه تمرین کافی است و این تمرین میتواند ۳ تا ۵ بار در هر جلسه تکرار شود، بهطوریکه هر بار نقشها عوض شوند. اگر تمرین را بهصورت روزانه یا حداقل ۳ تا ۴ روز در هفته انجام دهید، معمولاً بعد از ۱۰ تا ۱۴ روز متوجه میشوید که واکنشهایتان سریعتر شده، هماهنگی ذهن و بدنتان بهتر شده و در موقعیتهای بداهه، طبیعیتر و راحتتر صحبت میکنید.
این تمرین را میتوانید به صورت یک نفره انجام دهید. برای شروع باید موضوعاتی مثل امیدواری و درس یا وسیلهای خاص مانند لیوان و خودکار را انتخاب کنید و بدون وقفه در ۳ دقیقه دربارهاش حرف بزنید. فراموش نکنید که در تمرینهای اول کمتر میتوانید صحبت کنید. اما با تکرار، این مشکل نیز حل میشود.
با این تمرین بداهه گویی یاد میگیرید که در هر موقعیت و زمان، در مورد هرچیزی بدون وقفه و اضطراب صحبت کنید و سخنرانی خود را منسجمتر و زیباتر کنید. در نتیجه در موقعیتهای ناگهانی نیز ذهنتان آمادگی بیشتری برای پردازش اطلاعات، راجع به موضوع مورد صحبتتان دارد.
نکته: برای این تمرین بداهه گویی، هر بار ۳ دقیقه صحبت مداوم کافی است. بهتر است این تمرین را روزانه یا حداقل ۴ تا ۵ بار در هفته انجام دهید تا ذهن به تولید پیوسته محتوا عادت کند. اگر تازهکار هستید و در روزهای اول نمیتوانید ۳ دقیقه کامل صحبت کنید، اشکالی ندارد؛ تمرین را متوقف نکنید و بهتدریج زمان صحبت شما کامل میشود. معمولاً بعد از ۱۰ تا ۱۴ روز تمرین منظم، توانایی صحبت بدون وقفه و اضطراب بهطور محسوسی بهتر میشود.
به گفته محققان، از دلایل اضطراب سخنرانی در جمع، حرف کمآوردن هنگام سخنرانی است. چون فرد تحلیل کردن را یاد نگرفته است. این مورد از تمرین بداهه گویی، برای رفع این ایراد طراحی شده است. تمرینهای بداهه گویی، در واقع به شما کمک میکنند تا قدرت هوش کلامی شما در لحظه با تکرار بازیهای مختلف، تقویت شوند.
در تمرین یک نفره شباهتها و تفاوتها، شما باید درباره تفاوت چیزهای مشابه و برعکس درباره شباهت چیزهایی بیربط صحبت کنید. این کار به قدرت تحلیل شما کمک میکند و باعث میشود از چیزهایی کاملا بیربط استفاده کنید و با ربطدادنشان به موضوع مورد صحبتتان حرف کم نیاورید. در بخش پایین، برای هر دو مورد مثالی آورده میشود:
این کار، به علاوه افزایش قدرت تحلیل شما به تقویت تخیلتان نیز کمک میکند و باعث میشود همیشه حرفی برای گفتن و جذب مخاطب داشته باشید. یک مثال:
| چیز اول: کیف | چیز دوم: صندلی |
|---|---|
| هر دو وسیلهای ساختهشده توسط انسان هستند و با هدف استفاده روزمره طراحی شدهاند. کیف برای جابهجایی وسایل و صندلی برای نشستن به کار میرود، اما هر دو باید استحکام کافی داشته باشند تا وزن را تحمل کنند. | هر دو میتوانند وزن یا فشار را تحمل کنند. کیف وزن وسایل را تحمل میکند و صندلی وزن بدن را، بنابراین جنس و طراحی در هر دو نقش مهمی دارد. |
| کیفها در اندازه، رنگ و مدلهای متنوع تولید میشوند و انتخاب آنها معمولاً به سلیقه و موقعیت استفاده بستگی دارد. | صندلیها نیز تنوع زیادی در شکل، رنگ و کاربرد دارند و بسته به فضا و نیاز انتخاب میشوند. |
| یک کیف نامناسب میتواند باعث خستگی یا آسیب شود، بهخصوص اگر وزن بهدرستی توزیع نشود. | یک صندلی نامناسب هم میتواند باعث خستگی یا درد بدن شود، اگر طراحی ارگونومیک نداشته باشد. |
نکته: این تمرین را میتوانید روزانه یا حداقل ۴ روز در هفته انجام دهید. پس از حدود ۷ تا ۱۰ روز، قدرت تحلیل و تخیل شما تقویت میشود و بعد از ۲ تا ۳ هفته، معمولاً متوجه میشوید که در گفتگوها و بداههگوییها، سریعتر ایده پیدا میکنید و کمتر دچار مکث یا خالی شدن ذهن میشوید.
این تمرین بداهه گویی را میتوان به صورت دسته جمعی یا فردی نیز انجام داد. برای انجام تمرین گزارشدادن، باید به هنگام پخش گزارشهای فوتبالی، ورزشها و مسابقات گوناگون، صدای تلویزیون را قطع کرده و به جای گزارشگر صحبت کنید. اما به صورت کلی به شما کمک میکند تا در موقعیتهای مختلف دایره واژگان بیشتری داشته باشید
برای مثال میتوانید لحن، صدا و کلمات گزارشگرهای معروف فوتبال مثل آقای فردوسی پور یا هادی عامل به عنوان گزارشگر کشتی و وزنهبرداری را به خاطر بیاورید و مانند آنها مسابقه را برای مخاطب با جزئیات بگویید. فراموش نکنید که این تمرین، با طنز و خنده همراه است.
اما به صورت کلی به شما کمک میکند تا در موقعیتهای مختلف دایره واژگان بیشتری داشته باشید و فن بیان و زبان بدن خود را نیز براساس این موقعیتها تقویت کنید.
نکته: تمرین «گزارشدادن» را با قطع صدای تلویزیون و گزارش مسابقه بهجای گزارشگر انجام دهید. هر نوبت ۵ تا ۱۰ دقیقه و ۳ تا ۴ بار در هفته کافی است. این تمرین باعث افزایش سرعت بیان، تنوع واژگان و تقویت فن بیان میشود و معمولاً پس از ۲ تا ۳ هفته اثر آن در بداههگویی کاملاً قابلمشاهده است.
قبل از هرچیزی باید بدانید که قرار نیست این فیلمها را کسی مشاهده کند. پس بدون نگرانی با استفاده دوربین گوشی خود، صحبت را آغاز کنید و تا ۱ دقیقه کاملا بداهه درباره موضعی خاص حرف بزنید.بسیاری از افراد هنگام قرارگیری در مقابل دوربین دچار اضطراب سخنرانی میشوند و رشته کلام از دستشان در میرود. بعد چندبار به صحبت خود گوش دهید و اشکالاتش را به خاطر بسپارید تا در فیلمهای بعدی آنها را رفع کنید. چون بیشتر اوقات صحبت جلوی دوربین از صحبت در جمع سختتر است و این کار بداههگویی شما را با سرعت بیشتری تقویت میکند.
شما میتوانید این کار را جلوی آینه نیز انجام دهید. فراموش نکنید که در این تمرین بداهه گویی، ممکن است حرف کم بیاورید. اما بعد از تکرار آن در چندبار میتوانید صحبتهای منسجمتر و بیشتری داشته باشید. چون با صحبت جلوی دوربین، روانی و سادگی صحبتهایتان بیشتر میشود و شما را برای مکالمههای ناگهانی آمادهتر میکند.
نکته: در تمرین «صحبت جلوی دوربین»، با دوربین گوشی ۱ دقیقه بداهه درباره یک موضوع مشخص صحبت کنید؛هر نوبت ۱ دقیقه و ۳ تا ۴ بار در هفته کافی است و این تمرین به کاهش اضطراب، روانتر شدن گفتار و آمادگی برای مکالمههای ناگهانی کمک میکند.
در این تمرین فردی، شما یادمیگیرید که در موقعیتهای مختلف و ناگهانی، برخوردی مناسب داشته باشید و ذهنتان از قبل آماده باشد. برای انجام این تمرین بداهه گویی نیز باید شرایط مختلف و ناگهانی مانند احساس زمینلرزه، مشکل در رابطه با همکار یا دوست، توبیخ مدیر، مشاهده دزدی یا کارهای غیرقانونی، صحبت درباره دیگران بدون حضور آنها در جمع، دیدن شخصیتهای معروف به صورت اتفاقی و موقعیتهای ناگهانی و هیجانانگیز را در نظر بگیرید و فکر کنید که با قرارگیری در هر یک از این موقعیتها، چگونه صحبت میکنید؟
فراموش نکنید که باید توصیفهای خود را در هر موقعیت، با صدای بلند و کاملا جزئی بگویید. برای مثال هنگام قرارگیری در موقعیتی مانند توبیخ مدیر خود میگویید: «ابتدا دلیل توبیخ مدیر را میپرسم. سپس منطقی یا غیرمنطقی بودن آن را میسنجم. بعد از ایجاد آرامش در بین خودم و مدیر، سعی میکنم دلایل خود را توضیح بدهم و رضایت او را جلب کنم.»
وقتی فیالبداهه صحبت میکنید، اگر کلمات کم بیاورید دچار تپق میشوید. مرور مداوم کلمات مناسب برای حرف زدن ذهن شما را برای سخنرانیهای ناگهانی آماده نگه میدارد.
در واقع شما با این تمرین، قرار است در تخیلتان برای موقعیتهای مختلف پیش رو و واقعی آمادهتر شوید و بتوانید به صورت لحظهای، بهترین صحبت را داشته باشید. اینگونه است که مغز شما میتواند در موقعیتهای حساس بهترین عملکرد را داشته باشد. چند ایده برای تمرین کردن:
| نام موقعیت | توضیح خلاصه |
|---|---|
| جلسه کاری ناگهانی | بیان سریع نظر یا پیشنهاد بدون آمادگی قبلی |
| پاسخ به انتقاد غیرمنتظره | کنترل احساس و توضیح کوتاه و منطقی |
| دعوت به صحبت در جمع | شروع صحبت بداهه با حفظ آرامش |
| سؤال چالشی | پاسخگویی بدون طفره و با جملهبندی واضح |
| اختلافنظر فوری | بیان محترمانه دیدگاه مخالف |
| موقعیت استرسزا | حفظ تمرکز و انتخاب کلمات مناسب |
نکته: هر نوبت ۵ دقیقه، ۳ بار در هفته کافی است.
برای این تمرین، به غیر از خود باید یک یا چند نفر دیگر را با خود همراه کنید. در واقع هرچه شرکتکنندگان در این تمرین بیشتر باشند، جذابیت آن نیز بیشتر میشود.
در تمرین داستان سرایی با یک کلمه، شما باید به همراه دیگران یک داستان را به صورت بداهه روایت کنید. در واقع یک جمع چندنفره باید داستانی را کلمهبهکلمه و به یاری هم تعریف کنند و هرکس در نوبت خود تنها یک کلمه به صورت بداهه، به داستان و جملات قبلی اضافه کند. اینگونه هرکسی چیزی برای ارائه دارد. حتی گاهی نیز ممکن است فرد فقط بتواند داستان را با حروف تعریف، اضافه یا ربطی ادامه دهد.بداههگویی فقط صحبت طولانی نیست؛ گاهی شامل پاسخهای کوتاهِ لحظهای میشود. برای تسلط بر این بخش، مقاله چگونه حاضرجواب باشیم را بخوانید.
در این تمرین، به علاوه پشتیبانی از یک روایت و ادامهدادن آن، پذیرش صحبتهای دیگران را نیز تمرین میکنید. تمرین داستانگویی یک کلمهای، چابکی و خلاقیت ذهنی شما را نیز افزایش میدهد و هرکس نقشی در روایت داستان دارد. ولی به تنهایی تمام آن را به دوش نمیکشد. برای درک بهتر نیز مثالی برای این تمرین بداهه گویی در بخش پایین برای شما آورده میشود:
در ضمن این تمرین را به تنهایی هم میتوانید انجام بدهید.
نکته: برای هر نوبت این تمرین بداهه گویی ۵ دقیقه کافی است. انجام آن ۲ تا ۳ بار در هفته پیشنهاد میشود و معمولاً پس از ۱ تا ۲ هفته، سرعت واکنش ذهنی، خلاقیت و حاضرجوابی بهطور محسوسی بهتر میشود.
در این تمرین چند نفره، باید به ترتیب با آخرین کلمه استفادهشده توسط آخرین نفر، پاسخی را در یک جمله آماده کنید. مثال پایین نیز برای درک بهتر این تمرین برای شما بیان میشود:
شما میتوانید با این تمرین بداهه گویی، به طرف مقابل اجازه دهید که جمله خود را بدون قطع کردن حرفش در وسط صحبت، تمام کند. البته بدون گفتن جملهای مناسب نیز نمیتوانید از مکالمه خارج شوید.
فراموش نکنید که در تمرین بداهه گویی ممکن است گاهی کار برای شما سخت شود و حتی مکالماتتان نیز حالت عجیب و خندهدار به خود بگیرند. اما نکته مهم در تمرین جمله با آخرین کلمه، این است که مهارت شنیداری شما تقویت میشود و پاسخگویی مناسبی را به مخاطب در هنگام سخنرانی خواهید داشت. چون باید تا پایان به صحبتهای گفتهشده گوش دهید. این تمرین، به شما کمک میکند تا قبل از پاسخ صبر کنید تا صحبت دیگری کامل تمام شود.نکته مهم در تمرین جمله با آخرین کلمه، این است که مهارت شنیداری شما تقویت میشود و مهارت حاضرجوابی در هنگام سخنرانی خواهید داشت.
نکته: هر نوبت ۵ دقیقه کافی است. انجام این تمرین ۲ تا ۳ بار در هفته پیشنهاد میشود و معمولاً پس از ۱ تا ۲ هفته، مهارت شنیداری، صبر در پاسخگویی و توان ساخت جمله بداهه بهطور محسوسی تقویت میشود.
این تمرین یکی از معروفترین بازیهای فن بیان است و براساس تمرینهای بداههپردازی خانم ویولا اسپولین (مادر بداهه گویی مدرن و نویسنده کتاب بداههپردازی برای تئاتر) طراحی شده است.
در تمرین بداهه گویی «بله، و» به غیر از خودتان به حضور فردی دیگر در تمرین نیاز است. در این تمرین، باید جمله خود را با دو مورد «بله» و «و» براساس صحبتهای طرف مقابل بسازید. در تمرین بداهه گویی، شما یاد میگیرید که با دقت بیشتری گوش دهید و در سریعترین زمان ممکن خود را با جمله مخاطب وفق دهید.
اینگونه شما میتوانید در عین ادامهدادن گفتههای دیگران، کل مکالمه را نیز روان نگه دارید و حتی آن را پویاتر هم کنید. شما در تمرین بداهه گویی «بله، و»، چگونگی همکاری با مخاطب را در سخنرانی میآموزید و به پذیرش و ارزش قائلشدن برای ایدههای دیگران نیز تشویق میشوید.
مثال دیگر برای تمرین «بله، و»:
الف) اخیراً صبحها زودتر بیدار میشوم تا کارهایم را منظمتر انجام دهم.
ب) بله، این کار باعث میشود روزت را با تمرکز بیشتری شروع کنی.
ج) و معمولاً استرس و شلوغی ذهن هم کمتر میشود.
د) بله دقیقاً، چون برنامهریزی بهتر، کیفیت کل روز را بالا میبرد.
در این تمرین قرار نیست به همه چیز بله بگویید. در واقع این تایید، نشانه توافق دو طرف برای داشتن مکالمه ای بهتر است و با ایجاد خوشبینی، مخاطب را برای پذیرش حرفهایتان آمادهتر میکند.
نکته: برای این تمرین هر نوبت ۵ دقیقه کافی است. انجام این تمرین ۲ تا ۳ بار در هفته پیشنهاد میشود و معمولاً پس از ۱ تا ۲ هفته، مهارت گوشدادن فعال، هماهنگی کلامی و روانی مکالمه در بداههگویی بهطور محسوسی تقویت میشود.
بداهه گویی، نه تنها تکنیکی کاربردی برای سخنرانیها و ارائههای کاری و تحصیلی است؛ بلکه در روابط شخصی و کاری شما و مکالمات رومزهتان نیز تاثیر زیادی دارد. بارها شده که در موقعیتهای غیرمنتظره، به دلیل نداشتن آمادگی مجبور به سکوت شده و بعد از گذشت زمان از این بابت سرخورده شوید. یا در جمعهای دوستانه فقط نظارهگر باشید و نتوانید در مکالمهها به خوبی مشارکت کنید.
اما با انجام تمرینهای بداهه گویی در بخش پایین، به راحتی میتوانید با کمی توجه به واکنش فرد مقابلتان، بهترین پاسخ را داشته باشید. از دیگر مزایای تمرین بداهه گویی میتوان مواردی مانند تقویت تفکر سریع و سازگاری، ایجاد اعتماد به نفس و کاهش اضطراب، تشویق خلاقیت و تعامل بیشتر مخاطب و بهبود مهارتهای شنیداری و دیداری را نام برد.
برای پاسخ سوال چطور بداهه گوی خوبی باشیم؟ باید گفت که هرچه تمرینهای گفته شده را بهتر و بیشتر انجام دهید؛ بداهه گویی شما نیز بیشتر و زودتر تقویت میشود. از طرفی شما میتوانید با مراجعه با سایت فرشته ایران نژاد و دریافت مشاوره از این مدرس حرفهای فن بیان، به تقویت بداهه گویی خود کمک کنید.
برای ثبت نام در وبینارهای رایگان؛ دریافت صوتها و فایلهای تکمیلی درباره فن بیان، شخصیت شناسی و ارتباطات، در کانال بله عضو شوید!
۷۰/۰۰۰/۰۰۰ تومان
۱۵/۰۰۰/۰۰۰ تومان
۹/۰۰۰/۰۰۰ تومان
رایگان!
استفاده از سایت مشروط بر قبول توافق نامه کاربری و حفظ حریم شخصی است.حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به آکادمی آموزشی فرشته ایران نژاد می باشد .نسخه ۱.۰.۵
