با توجه به آمارها، میانگین زمان گفتگوی والدین ایرانی با فرزندنشان، بین 17 تا 20 دقیقه در روز است. اما به نظر شما این مدت زمان برای ایجاد حس امنیت و اعتماد در فرزدان نسبت به والدینشان کافی است؟ شما میتوانید در ادامه با ما همراه باشید تا با بهترین تکنیکهای صحبت با فرزند خود آشنا شوید!
چگونه با فرزند خود گفتگو کنیم؟
دانشتن تکنیکهای پایین، به شما کمک میکند تا ارتباط صمیمیتر و تاثیرگذارتری با فرزند خود داشته باشید:
1_ استفاده از اسم فرزندتان
همانطور که شما از شنیدن اسم خود لذت میبرید، فرزندتان نیز از شنیدن اسمش از زبان شما لذت میبرد. پس قبل از شروع صحبتتان، اسم او را صدا بزنید تا توجهش به شما جلب شود و با دقت بیشتری به حرفهایتان گوش دهد.
از طرفی اگر او در حال انجام کاری مثل شوتکردن توپ است، اجازه دهید توپ را شوت کند و بعد از تمامشدن این کار صدایش کنید. سپس منتظر بمانید تا به شما نگاه کند و صحبت خود را ادامه دهید. چون بچههای کوچکتر نمیتوانند همزمان بر چندکار مختلف مانند توپ بازی و گوشکردن به حرفهای شما تمرکز کنند.
2_ استفاده از کلمات و جملات مثبت و تاییدکننده به جای موارد نهیکننده

بیشتر والدین برای جلوگیری از اشتباه فرزند خود و تربیت آنها، از جملات و کلماتی با بار منفی و نهیکننده مثل «نه»، «نکن»، «نرو» و… استفاده میکنند. این در حالیست که نمیدانند این نوع صحبت، نتیجه عکس روی فرزندشان میگذارد و اعتماد به نفس آنها را نشانه میگیرد.
برای جلوگیری از این اتفاق نیز باید انتظارات خود را با کلمات مناسبتری بیان کنید. فراموش نکنید که برای این تکنیک باید تمرکز و تمرین زیادی داشته باشید. در بخش پایین برای درک بهتر این تکنیک چند مثال برای شما بیان میشود:
- به جای گفتن «داخل خانه ندو.» بگویید: «داخل خانه فقط راه برو.»
- به جای گفتن «لیوان را نیندازی!» بگویید «لیوان را محکمتر بگیر!»
- به جای گفتن «لباست را خاکی نکن.» بگویید «لباست را تمیز نگهدار.»
فراموش نکنید که استفاده از کلمات و جملات تمسخرآمیز و شرمآور نیز باعث احساس بی ارزشی و دورشدن فرزندتان میشود.کودکان بیشتر از کلمات، به آهنگ صدای شما واکنش نشان میدهند. والدین موفق باید بدانند چطور لحن خوبی داشته باشند تا فرزندان احساس امنیت کنند.
3_ ایجاد ارتباط چشمی

شاید تعجب کنید اما فرزند شما دوست دارد که تمام حواستان را هنگام صحبت به او بدهید. یکی از سادهترین راهها برای این کار، مستقیم نگاهکردن به چشمهای او است. این کار باعث میشود که توجه بیشتری به حرفهایتان نشان دهد و متوجه شود که چقدر برای شما اهمیت دارد.
برای ارتباط چشمی بهتر، سعی کنید خود را همسطح او کنید یا با او بر سر یک میز بنشینید. این کار، به غیر از همه موارد نشانه ادب نیز هست و به فرزندتان آموزش میدهد که او هم در هنگام صحبت با دیگران، به چشمهایشان نگاه کند. در غیر اینصورت، فرزندتان احساس ناامنی و بیاهمیتی میکند و کمتر هم با شما صحبت میکند.ارتباط چشمی فقط برای کودکان نیست؛ این اولین درس نفوذ بر دیگران است. اگر میخواهید بدانید چطور با نگاه و زبان بدن روی همه تأثیر بگذارید، مقاله چگونه کاریزماتیک صحبت کنیم را بخوانید.
4_ پرسیدن سوالات روشن و جزئی
بسیاری از افراد میپرسند که چگونه با فرزند خود گفتگو کنیم تا بتوانیم از احساساتشان هم باخبر شویم؟ در پاسخ به این سوال باید گفت شما باید به جای پرسیدن سوالاتی با جوابهای تککلمهای مانند «بله» و «خیر» از سوالات دعوتکننده استفاده کنید. اینگونه آنها نیز با توصیف و تعریف، احساسات خود را نیز بیان میکنند. این تکینک، به فرزند شما کمک میکند تا ذهن بازتری داشته باشد و فکرش نیز پرورش پیدا کند.
برای مثال به جای پرسیدن سوال «امروز بازی با دوستانت خوش گذشت؟» بپرسید «چه وقت از بازی امروز با دوستانت بهتر بود؟» همین سوال باعث میشود تا راه شما برای پرسیدن سوالات بیشتر باز باشد و علاقهتان به حرفهایش را نیز بیشتر متوجه شوید.
البته بعد از شنیدن حرفهایش نیز باید واکنش مناسبی از طریق کلمات مانند «واقعا؟»، «میفهمم.»، «درمورد چی؟»، «چه جالب!» و… نشان دهید. تاثیر این نوع پرسش را میتوانید در مواقع اضطراب و ناراحتی کودکتان، بیشتر و بهتر درک کنید.اینکه بدانید «چه سوالی» بپرسید تا فرزندتان به حرف بیاید، نیاز به مهارت واژهگزینی دارد. برای یادگیری این هنر، پیشنهاد میکنیم سری به مقاله هوش کلامی بزنید.
5_ رفتار و صحبت متناسب با سن کودک و در کمال آرامش

درست است که زندگی در روزگار کنونی ممکن است برای شما به عنوان یک بزرگسال سخت و اضطرابآور باشد. اما باید مواظب باشید که اضطراب و ناراحتی خود را از طریق کلمات، لحن و رفتار به کودک خود انتقال ندهید. البته که کودکان حق دارند بدانند در دنیا چه میگذرد. اما وظیفه مهم والدین این است که آنها را از پریشانی و اضطراب اخبارهای ناراحتکننده با صحبت و رفتار مناسب در امان نگه دارند.اگر گاهی کنترلتان را از دست میدهید و صدایتان بالا میرود، تکنیکهای آموزش تنظیم لحن صحبت به شما کمک میکند تا همیشه مسلط بمانید.
از طرفی هر یک از ردههای سنی نوع صحبت متناسب با خودشان را میطلبند و شما اگر این موضوع را رعایت کنید، خیلی زود متوجه تاثیر مثبت حرفهایتان روی فرزند خود میشوید. به صورت کلی با حفظ آرامش و با زبان ساده و قابل فهم با آنها صحبت کنید. چون ذهن فرزند شما (به خصوص در سنین پایین)، هنوز آماده صحبتهای گیجکننده و پیچیده نیست و حتی نتیجه منفی نیز دارد.
برای مثال به جای استفاده از جمله «تو باید آدم وظیفهشناسی باشی!» از این جمله استفاده کنید: «من میخواهم کمکت کنم تا کتابهایت را جمع کنی. چون هر کسی باید خودش این کار رو انجام بده و حواسش به وسایلش باشه!»
6_ بیان احساسات خود برای فرزند درباره کارهایش
بهتر است قبل از درخواست از فرزندتان برای انجام کارهای مختلف، احساس و انتظار خود را نیز برای او بیان کنید و جملات خود را از دستوری و تحکمی به جملات خواهشی و احساسی تغییر دهید. اینگونه فاصله خود را با فرزندتان کمتر میکنید و با ایجاد فضای صمیمیتر او را از بازتاب رفتار و کارهایش در خودتان باخبر میکنید. چون آنها از تاثیر حرفهایشان روی دیگران بیخبرند و این وظیفه والدینشان است که آنها را در اینباره آگاه کنند.
برای مثال به جای گفتن «همین حالا بیا اینجا!»، بگویید «لطفا زودتر بیا اینجا!» یا به جای گفتن «وقتی در خیابان از من دور میشوی، من نگران تو میشوم. چون ممکن است گم شوی!». این نوع جمله با ساختار «وقتی تو ….. من احساس میکنم….. چون ……» دلیل دستورات شما را متوجه میشوند و بهتر به حرفهایتان گوش میدهند.
7_ گوش دادن فعال

مصرع معروف «مستمع صاحب سخن را بر سر ذوق آورد» از شاعر بزرگ ایرانی، صائب تبریزی را به یاد دارید؟ در واقع تکنیک گوشدادن فعال در گفتگو با فرزند و حتی همه آدمها، مصداق روشن و بارز این شعر معروف و دوستداشتنی است.
شما باید به جای سکوت یا پریدن میان حرفهای کودکتان، با دقت و توجه زیاد به او گوش دهید و واکنش و رفتار مناسبی را از خود بروز دهید. اینگونه او متوجه میشود که برای او و حرفهایش ارزش قائل هستید و احساساتش برای شما مهم است. استفاده از کلماتی مانند «آهان»، «جدی؟»، «بعدش چیشد؟» و… علاقه خود را به صحبتهای کودکتان نشان دهید.
فراموش نکنید که نباید در میان حرفهای او بپرید یا واکنشهای تند و هیجانی نشان دهید. اینگونه فرزندتان با احساس امنیت بیشتری از فکرها و درونش برای شما میگوید. از طرفی سعی کنید در هنگام گفتگو با او مشغول انجام کاری نباشید و محیط را برای صحبتهای او آرام و آماده کنید. اختصاصدادن زمان مناسبی برای صحبت با فرزند درباره اتفاقات روزمرهاش در مدرسه، کلاس و بازیهای دوستانه، به شما کمک میکند تا مسائل ذهنی او نیز زودتر حل شود.
8_ دوری از قضاوت و سرزنش فرزند
جالب است بدانید که بیشتر کودکان از ترس قضاوت و توبیخ والدین خود سعی میکنند ساکت باشند و حرفی نزنند. آنها گاهی اوقات ممکن است واقعیت را نیز از شما به همین دلیل پنهان کنند.
پس بهتر است از جملات سرزنشی و تحکمآمیز مانند «همش تقصیر توئه!»، «بازم که خراب کاری کردی!» و… استفاده نکنید. به جای این موارد میتوانید سوالاتی مانند «چه اتفاقی افتاده که ناراحتی؟»، «چیشد که این اتفاق افتاد؟» را بپرسید تا او نیز با احساس امنیت بیشتری واقعیت ماجرا و احساس خود را برایتان بیان کند. اییگونه او بهتر میتواند راهنمایی و راهکارها یا نصیحتهایتان را بپذیرد. در واقع همه کودکان وقتی بدانند حتی با وجود اشتباه و خرابکاری هم رابطهشان با شما صمیمی میماند و قضاوت نمیشوند؛ حرفهای خود را با خیال راحتتری به شما میزنند.
اصول صحبت با فرزند 3 تا 9 ساله

فرزند شما در این رده سنی، دنیایی ساده و پر از احساس دارد. برای همین هم باید با توجه به همین موضوع، طبق موارد پایین با آنها صحبت کنید:
- ارتباط چشمی: نگاهکردن به چشمهای فرزند 3 تا 9 ساله باعث ایجاد امنیت و توجه بیشتر در او نسبت به حرفهای شما میشود.
- وارد شدن به دنیای فرزند: به جای داشتن نگاهی از بالا به پایین باید نوع حرف زدن، لحن، نگاه و زبان بدن خود را متناسب با احساسات کودکانه فرزندتان انتخاب کنید.
- داشتن لحنی آرام: حرفهای منطقی خود را به جای گفتن با لحنی تند، با صدایی آرام و پر از محبت بزنید تا تاثیر بیشتری داشته باشد.
- ساده و کوتاه حرفزدن: جملات کوتاه و روشن را به جای جملههای طولانی و سخت انتخاب کنید تا برای آنها و ذهن کوچکشان، قابل فهم و پذیرش باشد.
- حرف زدن با بازی و تصویر: درخواست های خود را با بازی، قصه و نقاشی به آنها بگویید تا ارتباط بهتری با شما برقرار کنند. برای مثال به جای گفتن «وسایلت رو زود جمع کن» بگویید «بیا اسباب بازیها رو ببریم خونشون.»
- جدیگرفتن احساسات آنها: با وجودی که ممکن است فرزندتان در این رده سنی، از چیزهای بیاهمیت ناراحت شود؛ اما شما سعی کنید ناراحتی و احساس او را درک کنید.
- غافلنشدن از ارتباط غیر کلامی: در آغوشگرفتن و حرفزدن با صدایی آرام باعث پیوند عاطفی بهتر با شما و تاثیرگذاری بیشتر حرفهایتان میشود.
- استفاده از تشویق و تحسین: تشویق و تحسینکردن در هنگام گفتگو با فرزندتان باعث میشود تا او رفتارهای مثبت خود را تقویت کند و انگیزه بیشتری برای تکرارشان داشته باشد.
- مدیریت رفتار و جایگزینکردن روشهای مثبت: فراموش نکنید که میتوانید به جای تنبیه فرزندتان قبل از هر چیزی آرامش خود را حفظ کنید و دلیل درست نبودن حرف یا کارهایش را به سادگی بیان کنید.
- استفاده از بازیهای آموزشی: فرزند شما میتواند با بازیهای استاندارد آموزشی و تعاملی، مهارتهای اجتماعی، یادگیری و حل مسائل مختتلف خود را تقویت کند.
اصول صحبت با فرزند 9 تا 15 ساله

این رده سنی، دنیای اجتماعی گستردهتری دارند و به همین ترتیب تاثیرپذیری بیشتری نیز از این دنیا پیدا میکنند. اگر سوال شما هم این است که در این رده سنی چگونه با فرزند خود گفتگو کنیم؟ پس باید از رعایت موارد پایین غافل نشوید:
- اهمیت دادن به گفتگو: گفتگو در این سن با بچهها، باعث میشود تا اعتماد به نفس، مهارتهای حل مسئله و یادگیری ارزشهای اخلاقی در آنها تقویت شود.
- گوشدادن با دقت: پس همیشه به یاد داشته باشید که باید دو برابر اینکه حرف بزنید، به حرفهای او بدون قضاوت و دلسوزانه گوش دهید و درکش کنید.
- نظر دادن در کمال احترام و بدون تحکم: فراموش نکنید که این کار باعث میشود تا فرزندتان در کمال آرامش و زودتر به اشتباه بودن کار و حرفش فکر کند.
- دوری از خشک یا لفظ قلم حرفزدن: فرزند شما در این سن ذهنی پویا و سیال دارد و صمیمی صحبتکردن با او به جای خشکی در کلام و رفتار، به درک بهتر او از حرف هایتان کمک بزرگی میکند.
- احترام به دغدغههای ذهنی فرزند: این احترام زمانی اتفاق میافتد که شما به جای قضاوت کردن ناراحتیها و دغدغه فرزند (9 تا 15 ساله) خود با او همراهی میکنید و به او راهکار میدهید.
- تشویق به فکرکردن و بیان نظر توسط فرزند: فکرکردن درباره مسائل مختلف و نظردادن درباره آنها، احساس اهمیت و داشتن ذهن تحلیلگر را در فرزندتان تقویت میکند.
- قراردادن زمانی مشخص برای گفتگو: اختصاصدادن زمانی مشخص به گفتگو در روز، به فرزند شما کمک میکند تا ارتباط پیوستهتر و گرمتری با شما داشته باشد.
- مشارکت در فعالیتهای مورد علاقه فرزند: این کار باعث میشود تا به احساسات فرزندتان پی ببرید و او نیز بداند که شما در همه کارهای زندگی او همراه و پشتیبان او هستید.
- تشویق فرزند به حل مسئله: این کار باعث میشود تا فرزند شما در همین سنین پایین بتواند در تصمیمگیریهای کوچک خود موفقتر عمل کند و مسئولیتپذیرتر باشد.
- استقلالدادن به فرزند: به جای قضاوتکردن به فرزندتان استقلال نظردادن و انجام کارها را به تنهایی بدهید تا او نیز با شما راحتتر حرف بزند.
اصول صحبت با فرزند 15 تا 23 ساله

بسیاری از والدین فرزندان 15 تا 23 ساله، میگویند چگونه با فرزند خود گفتگو کنیم تا کار به بحث و دعوا نکشد؟ در پاسخ به این سوال باید گفت در این رده سنی فرزند شما پا به دنیای پر شور و هیجان نوجوانی و جوانی گذاشته است. پس رعایت نکات پایین به شما در ارتباطی موفق کمک میکند:
- داشتن گفتگوی موثر بدون قضاوت و تحمیل: شما باید برای گفتگو با فرزند خود احترام و درک زیادی قائل شوید و نشان دهید که همیشه آماده شنیدن همه صحبتهایش هستید.
- انتخاب روش صحبت متناسب با اخلاق فرزند: شما نیز باید با رعایت ملایمت و آرامش صحبت متناسب با نوع شخصیت فرزندتان، مانند شوخطبعی، منطقی، احساسی و… را برای ارتباط موفق با او انتخاب کنید.
- حساسنکردن فرزند در هنگام گفتگو: استفاده از جملهای مانند «بیا حرف بزنیم.» باعث ایجاد حساسیت و زنگ هشدار در ذهن نوجوان میشود. پس بدون گفتن چنین جملاتی در کنار او باشید و کمکم صحبت را آغاز کنید.
- پرسش سوال به جای دیکتهکردن حرفهایتان: جملات امری و فرمایشی به جای سوال درباره کارهای پیش رو، باعث میشود تا فرزندتان کار را به تعویق بیندازد و حتی لجبازی کند.
- پاسخ دادن از صمیم قلب: همراهی قلبی درباره دغدغهها و نگرانیهای فرزندتان باعث میشود تا فاصلهاش با شما کم شده و روزبهروز ارتباط صمیمیتری با شما پیدا کند.
- همراهی با فرزند حتی در صورت مخالفت با او: در صورت مخالفت با فرزندتان در موضوعی، باید نظر او را بشنوید و به او بفهمانید که درکش میکنید و سپس دیدگاه خود را بدون عصبانیت اما با قطعیت بیان کنید.در برخورد با نوجوانان، گاهی لازم است قاطع باشید. داشتن مهارت نه گفتن محترمانه، جلوی بسیاری از بحثهای بیهوده را میگیرد.
- تمسخرنکردن نقطه ضعف فرزند: این کار باعث میشود تا اعتماد به نفس فرزندتان آسیب نبیند و بهتر بتوانید نقطه ضعفهای او را با همراهی خودش برطرف کنید.
- رفتارنکردن با فرزند مثل یک کودک: فرزند شما در این رده سنی احساسات ضد و نقیضی دارد. برای همین باید به او کمک کنید تا مهارت تصمیمگیری، استدلال و تحلیلگری را یاد بگیرد و در صحبتهایتان به او اعتماد به نفس بدهید.
- بیانکردن انتظارات خود به صورت واضح: برای همسوکردن خواسته و اهداف خود با فرزندتان باید آنها را به صورت واضح برایشان بیان کنید و او را از سردرگمی نجات دهید.
- آرامشداشتن به هنگام خشم فرزند: شما میتوانید با نداشتن واکنشهای شدید به هنگام احساسات شدید فرزندتان مانند خشم، به او کمک کنید تا زودتر آرام شود و بعد مسئله را حل کنید.
کلام آخر
به صورت کلی در پاسخ به سوال چگونه با فرزند خود گفتگو کنیم؟ باید گفت که شما باید طوری با او صحبت کنید که اعتماد به نفسش صدمه نبیند و بداند که شما او را درک میکنید. چه بسا رفتار آگاهانه شما در آینده اجتماعی او نیز تاثیر زیادی بگذارد و باعث موفقیت او، در زندگی و ارتباطش با دیگران نیز شود.به یاد داشته باشید که جو خانه روی کودک اثر میگذارد؛ بنابراین تقویت فن بیان با همسر هم به اندازه صحبت مستقیم با کودک اهمیت دارد.



