تابهحال دقت کردهاید بعضی افراد چطور با کلمات جادو میکنند؟ آنها میتوانند با یک جمله تاثیر بگذارند، متقاعد کنند یا حتی احساسات دیگران را برانگیزانند. این توانایی اتفاقی نیست؛ چرا که ریشه در هوش کلامی (Verbal-linguistic intelligence) آنها دارد. هوش کلامی یا زبانی، نوعی از هوش است که به ما کمک میکند زبان را بهتر درک کنیم، با واژهها بیندیشیم و مفاهیم را شفاف و موثر بیان کنیم. اگر دوست دارید بدانید هوش کلامی چیست و چطور میتوانید این مهارت را در خود پرورش دهید، تا انتها همراه ما باشید.
اگر به خواندن و نوشتن علاقهمندید، در بازیهای کلمهای قوی هستید و یادگیری زبانهای خارجی برای شما آسان است، به احتمال زیاد سطح بالایی از هوش-کلامی زبانی دارید؛ افرادی با این نوع هوش معمولا در مدرسه و شغلهایی که به مهارتهای ارتباطی وابستهاند، موفقتر هستند. منبع: verywellmind
هوش زبانی یا همان هوش کلامی، یکی از توانایی اصلی انسانها است که هوارد گاردنر (Howard Gardner) در نظریه «هوشهای چندگانه» خود آن را معرفی کرده است. این نوع هوش، توانایی تسلط بر زبان در شکل گفتاری و نوشتاری را نشان میدهد. افرادی که از هوش کلامی بالایی برخوردارند، درک عمیقی از معنای واژهها، ساختار جملات (Syntax) و آواشناسی (Phonology) دارند. آنها میتوانند با استفاده از کلمات، ایدههای پیچیده را منتقل کنند، داستانهای تاثیرگذار بسازند و دیگران را متقاعد کنند.هوش کلامی یعنی دسترسی سریع به واژهها؛ اما این واژهها باید در ذهن شما وجود داشته باشند. مقاله کلمات مناسب برای حرف زدن انبار مهمات شما را پر میکند.
هوش کلامی-زبانی شامل توانایی اندیشیدن با کلمات و درک نظم و معنای زبان است. این نوع هوش، همچنین به مهارتهای فرازبانی (meta-linguistic skills) اشاره دارد؛ یعنی توانایی اندیشیدن درباره خود زبان.
گاردنر معتقد است که هوش کلامی رایجترین نوع هوش میان انسانها است و در فعالیتهایی مانند نویسندگی خلاق، سخنرانی عمومی، آموزش و حتی گفتگوهای روزمره نمود پیدا میکند.
با این حال، هوش زبانی فراتر از داشتن دایره واژگان گسترده یا تسلط بر قواعد گرامری است؛ در اصل، این هوش به توانایی برقرار کردن ارتباط موثر از طریق زبان اشاره دارد. یعنی انتقال اندیشه، احساس و اطلاعات به شکلی روشن و تاثیرگذار که در بسیاری از زمینههای حرفهای و شخصی اهمیت حیاتی دارد.
هوش کلامی ابزار است و حاضرجوابی نتیجهی آن. اگر میخواهید هوشتان را در عمل ببینید، تکنیکهای چگونه حاضرجواب باشیم را تمرین کنید.
با اینکه هوش کلامی و فن بیان با هم مرتبط هستند، اما تفاوت زیادی با یکدیگر دارند. هوش کلامی شامل توانایی انسان در استفاده از زبان است؛ هم در نوشتار و هم در گفتار. مهارتهایی مثل نوشتن، خواندن، درک واژگان و تحلیل متون. این هوش یک توانایی ذهنی و شناختی است و به افراد کمک میکند افکار و ایدههای خود را به با دقت و خلاقیت بیان کنند.
فن بیان بخشی از هوش کلامی است که روی گفتار و انتقال موثر پیام به دیگران تمرکز دارد. این مهارت، مواردی مثل صحبت کردن در جمع، استفاده از لحن و آهنگ صدا، ژست و زبان بدن، متقاعدسازی و تاثیرگذاری بر مخاطب را شامل میشود.برای مثال، داشتن دایره واژگان قوی بدون داشتن صدایی رسا و منعطف، تاثیرگذاریاش را از دست میدهد؛ پس تمرینات آموزش صداسازی مکمل ضروری برای هوش کلامی شماست. فن بیان بیشتر یک مهارت عملی و اجتماعی است که میتوان آن را تمرین و تقویت کرد؛ حتی اگر فرد هوش کلامی بالایی نداشته باشد.
در حالت کلی میتوان گفت، هوش کلامی گستردهتر از فن بیان است. اگر هوش کلامی قوی باشد، یادگیری فن بیان برای فرد راحتتر است؛ اما داشتن فن بیان خوب، همیشه نشاندهنده هوش کلامی بالا نیست.
| ویژگی | هوش کلامی | فن بیان |
| تعریف | توانایی استفاده از زبان | مهارت انتقال موثر پیام |
| حوزه | ذهنی، نوشتاری و گفتاری | گفتاری و ارتباطی |
| مهارتها | واژگان، گرامر، نوشتن و خواندن | لحن، زبان بدن و متقاعدسازی |
| نوع | شناختی | عملی |
| وابستگی | پایه فن بیان | به هوش کلامی وابسته است. |
| مثال | نوشتن داستان یا تحلیل متن | سخنرانی، ارائه و مجریگری |
افرادی که سطح هوش کلامی آنها بالا است، چند ویژگی مشترک با یکدیگر دارند که در ادامه به مهمترین آنها اشاره میکنیم.
هوش کلماتی در اصل، عشق به واژهها است؛ افرادی که هوش بالایی در این زمینه دارند، از شنیدن، گفتن و به کار بردن زبان لذت میبرند. آنها معمولا عاشق خواندن کتابهای جدید هستند، دفترچههایی برای نوشتن و یادداشت ایده دارند و از بحثهای زبانی درباره کاربرد درست یک واژه خاص، حسابی لذت میبرند.
در حوزه روان درمانی نیز این افراد معمولا از کتاب درمانی (Bibliotherapy) بهره بیشتری میبرند؛ روشی که در آن، خواندن داستانها و ادبیات به افراد کمک میکند تا میان آنچه در کتاب میخوانند و آنچه در زندگی تجربه میکنند، ارتباط برقرار کنند.
دومین ویژگی افراد دارای هوش کلامی بالا، واژگان غنی و گسترده است که به آنها اجازه میدهد در مکالمات روزمره از اصطلاحات دقیق و گاه، نادر استفاده کنند؛ واژگانی که ممکن است دیگران را به سراغ فرهنگ لغات بفرستد! آنها همچنین در حدس زدن معنای کلمات جدید از روی بافت متن یا موقعیت، مهارت بالایی دارند.
این افراد توانایی درک و برقراری ارتباط از طریق زبان نوشتاری را دارند و معمولا به عنوان کتابخوانهای حرفهای شناخته میشوند. آنها ترجیح میدهند احساسات یا افکار خود را از طریق نوشتن بیان کنند؛ به همین دلیل ممکن است بیشتر اهل پیام دادن باشند تا تماس تلفنی!
ویژگی دیگر افراد دارای هوش کلامی بالا، داشتن حافظهای قوی در به خاطر سپردن و بازیابی واژهها، جملات یا نقل قولها است؛ طوری که امکان دارد جزئیات دقیق صحبتهای یک فرد یا جملهای از یک کتاب را که سالها پیش خواندهاند را به خاطر بیاورند. گاهی حتی میتوانند تکگوییهای یک نویسنده یا شاعر بزرگ مثل حافظ را پس از سالها به صورت کامل بازگو کنند.
بازیهای مورد علاقه افرادی با هوش کلامی قوی، بازیهای واژهای، پازلهای زبانی یا طنزهای کلامی است.اگر به دنبال بازیهایی هستید که هم سرگرمکننده باشند و هم ذهن کلامیتان را سریع کنند، انجام چندین تمرین بداهه گویی سریع و آسان بهترین گزینه برای شماست.
از آنجایی که این افراد در استفاده از زبان مهارت دارند، در بیان استدلالها و متقاعد کردن دیگران نیز توانمند هستند. آنها میتوانند با تسلط بر گفتار و نوشتار، دیگران را قانع کنند تا از زاویه دید آنها به موضوع نگاه کنند یا حتی دیدگاه خود را تغییر دهند.این قدرت نفوذ کلام، دقیقاً همان چیزی است که شخصیت شما را در ذهن دیگران ماندگار میکند و پاسخی عملی به این سوال است که چگونه جذاب و کاریزماتیک حرف بزنیم.
هوش کلامی تنها در محیطهای آموزشی به کار نمیآید، بلکه در تمام جنبههای زندگی روزمره انسان حضور دارد و بر کیفیت ارتباطات، کار و حتی سرگرمیهای فرد تاثیر میگذارد. در ادامه چند نمونه از این کاربردها را بررسی میکنیم تا اطلاعات کامل در این زمینه داشته باشید.
اگرچه برخی افراد به طور طبیعی در این نوع هوش توانایی بیشتری دارند، اما با تمرین و ایجاد عادتهای درست میتوان هوش کلامی را بهبود داد.
به گفته کورتنی مورگان (Courtney Morgan)، روانگر و مشاوره حرفهای: افراد میتوانند با مطالعه، نوشتن، سخنرانی، گوش دادن به پادکستها و بازی با واژهها، هوش کلامی خود را رشد دهند.
برای افزایش هوش کلامی، چندین روش عملی وجود دارد که در ادامه، برخی از آنها را بررسی میکنیم.
یکی از بهترین روشها برای توسعه هوش کلامی، خواندن مداوم است؛ به جای تمرکز بر یک نوع متن، بهتر است دامنه مطالعاتی خود را گسترش دهید:
مطالعه متون متنوع باعث افزایش دایره واژگان، درک بهتر سبکهای نوشتاری و آشنایی با ژانرهای مختلف میشود.
کتابهای مناسب تقویت هوش کلامی
| نام کتاب و نویسنده | چرا هوش کلامی را منفجر میکند؟ |
|---|---|
| قدرت هوش کلامی (نوشته: تونی بوزان) |
این کتاب «انجیل» هوش کلامی است. تونی بوزان با تمرینات معمایی، بازی با کلمات و تکنیکهای نقشهذهنی، مغز شما را وادار میکند واژههای جدید بسازد. این کتاب دقیقاً روی “عضله کلامی” کار میکند. |
| آیین سخنوری (نوشته: دیل کارنگی) |
قدیمی اما طلایی! اگر مشکلتان این است که لغات در ذهنتان هست اما موقع حرف زدن «قفل میکنید»، این کتاب قفلها را میشکند. تمرکز اصلی آن روی اعتمادبهنفس در بیان کلمات است. |
| دقیقاً چه بگویید تا… (نوشته: فیل ام. جونز) |
کتابی برای یادگیری «کلمات جادویی». به شما یاد میدهد چطور با تغییر دادن چند کلمه ساده در جمله، اثرگذاری کلامتان را ۱۰۰ برابر کنید. برای هوش کلامی در “متقاعدسازی” عالی است. |
| گلستان سعدی (تصحیح غلامحسین یوسفی) |
شاید تعجب کنید، اما هیچ کتابی به اندازه گلستان دایره لغات فارسی شما را غنی نمیکند. خواندن روزانه ۱ حکایت، واژههایی را به زبان شما میآورد که دیگران استفاده نمیکنند و کلامتان را “فاخر” میکند. |
| بنویس تا اتفاق بیفتد (نوشته: هنریت کلاوسر) |
نوشتن، خواهرِ خواندن است. این کتاب به شما یاد میدهد چطور افکار پراکنده را به جملات ساختارمند تبدیل کنید. وقتی بتوانید خوب بنویسید، قطعاً میتوانید خوب هم حرف بزنید. |
| فرهنگ طیفی (فرهنگ مترادفها) (نوشته: جمشید فراروی) |
این یک کتاب آموزشی نیست، یک “جعبه ابزار” است. به جای اینکه همیشه بگویید “خوب”، این کتاب ۲۰ کلمه جایگزین (مثل: عالی، محشر، بینظیر، شگرف) به شما میدهد تا کلامتان تکراری نشود. |
برای تقویت مهارت نوشتاری، نیازی به نویسنده شدن نیست! بلکه میتوانید با تمرینهای کوچک روزانه شروع کنید:
برای توسعه مهارتهای کلامی، شناخت و به کارگیری واژگان متنوع، ضروری است. برای اینکار:
فراموش نکنید که کمبود دایره واژگان، یکی از اصلیترین دلایل گیر کردن زبان است؛ با افزایش واژهها، ریشه اصلی علت تپق زدن را در مکالمات خود میخشکانید.
کتابهایی که دایره لغات شما را افزایش میدهند
| نام کتاب (و نویسنده) | چرا برای واژهسازی و هوش کلامی عالیست؟ |
|---|---|
| شاهنامه (اثر حکیم فردوسی) |
اگر میخواهید کلامتان «صلابت» و «اقتدار» داشته باشد، شاهنامه بخوانید. این کتاب منبع کلمات اصیل فارسی است. خواندن بلند ابیات شاهنامه، ناخودآگاه لحن شما را حماسی و محکم میکند و واژههایی را به زبانتان میآورد که شنونده را میخکوب میکند. |
| کلیدر (اثر محمود دولتآبادی) |
دولتآبادی خدای «توصیف» است. او برای یک صحنه ساده، از صدها صفت و قیدِ بکر استفاده میکند که در مکالمات روزمره مردهاند. خواندن کلیدر، ذهن شما را یاد میگیرد که برای هر چیز، ۱۰ کلمه توصیفیِ متفاوت در آستین داشته باشد. |
| تذکرةالاولیاء (اثر عطار نیشابوری) |
این کتاب پادشاهِ «ریتم» و «آهنگ» در نثر فارسی است. جملات عطار کوتاه، ضربدار و بهشدت تاثیرگذارند (مسجع). برای یادگیریِ «کوتاه اما عمیق حرف زدن» و ساختن جملات قصار، هیچ کتابی بهتر از این نیست. |
| تاریخ بیهقی (اثر ابوالفضل بیهقی) |
شاید متنش کمی سخت باشد، اما بهترین نمونه برای یادگیری «ادبِ کلام» و «سیاست در گفتار» است. اگر میخواهید یاد بگیرید چطور خیلی رسمی، مؤدبانه اما قاطع و کوبنده حرف بزنید (مخصوصاً در مذاکرات)، بیهقی بهترین معلم است. |
| سووشون (اثر سیمین دانشور) |
برخلاف متون قدیمی، نثری روان و امروزی دارد اما بسیار غنی. سیمین دانشور استاد استفاده از «اصطلاحات عامیانه» و «ضربالمثلها» در جای درست است. برای تقویت هوش کلامی در گفتگوهای صمیمانه و داستانگویی عالی است. |
| چهار مقاله (اثر نظامی عروضی) |
این کتاب دقیقاً درباره «دبیری» و «شاعری» است؛ یعنی کسانی که شغلشان کلمات است. نویسنده مستقیماً توضیح میدهد که یک سخنور یا نویسنده باید چه ویژگیهایی داشته باشد و داستانهایی حیرتانگیز از قدرتِ زبان نقل میکند. |
هر گفتگوی موفقی با یک شروع عالی آغاز میشود؛ استفاده از سلام های باکلاس، اولین نشانه هوش کلامی بالای شماست. هوش کلامی خود را میتوانید با شرکت در گفتگوهای روزمره با دوستان، خانواده و همکاری جدید افزایش دهید. برای اینکار، سعی کنید افکار و ایدههای خود را به صورت واضح، منسجم و معنادار بیان کنید. این گفتگوها باعث میشوند با دیدگاهها و نظرات متنوع آشنا شوید و توانایی درک و بیان خود را گسترش دهید.
کلاسهای مختلفی برای افزایش هوش کلامی وجود دارد که میتوانید در آنها شرکت کنید؛ همچنین شرکت در کارگاههای نویسندگی، باشگاههای کتابخوانی و کلاسهای زبان نیز میتوانند به شما در این مسیر کمک کنند.
راه بعدی برای تقویت هوش کلامی این است که خودمان را جای افراد مختلف فرض کنیم. برای مثال، فرض کنید شما یک فروشنده هستید و وارد یک مغازه میشوید تا کالا یا خدمات شرکت خود را معرفی کنید؛ در این زمان، از چه کلماتی استفاده میکنید؟ چه واژههایی به کار میبرید تا محصول شما را بخرند؟
زمانی که ذهن خود را درگیر این موضوع میکنید، مغز فعال میشود و کمک میکند تا هوش کلامی شما افزایش پیدا کند.
برای اینکه سرعت پردازش کلمات در ذهنتان بالا برود، میتوانید از تکنیکهای بداهه گویی استفاده کنید.
این تمرین (که در روانشناسی به آن Role-playing یا ایفای نقش میگویند) فوقالعاده است چون مغز را مجبور میکند از «دایره لغات همیشگی» خارج شود و «واژگان جدید» پیدا کند. در اینجا ۷ سناریوی چالشی و جذاب را برایتان آماده کردهام. برای هر کدام، خودت را در آن موقعیت تصور کن و ببین دقیقاً چه جملاتی میگویی:
۱. سناریوی «مدیریت خشم» (هتلدار و مسافر عصبانی)
۲. سناریوی «توضیح به کودک» (فیزیکدان و کودک ۷ ساله)
۳. سناریوی «اخراج محترمانه» (مدیرعامل و کارمند)
۴. سناریوی «سخنرانی بین دو نیمه» (سرمربی فوتبال)
۵. سناریوی «متقاعدسازی سرمایهگذار» (استارتاپ و میلیاردر)
۶. سناریوی «خواستگاری یا پیشنهاد ازدواج» (عاشق و معشوق)
۷. سناریوی «دفاع از متهم» (وکیل دادگستری)
افرادی که از هوش کلامی بالایی برخوردارند، در مشاغلی که به ارتباط موثر، استفاده از واژهها و انتقال ایدهها نیاز دارند، عملکرد مناسبی را از خود نشان میدهند. برخی از شغلهای مناسب برای این افراد عبارتند از:
معلمها و استادها برای انتقال موثر مفاهیم، نیاز به هوش کلامی بالایی دارند. کسی که هوش زبانی-کلامی بالایی دارد، میتواند مطالب پیچیده را ساده و قابل فهم بیان کند، از مثالها و داستانها برای آموزش استفاده کند و توجه دانشجویان را جلب نمایید.همچنین معلمان باهوش میدانند که استفاده بهموقع از طنز در سخنرانی و تدریس، سطح یادگیری و توجه مخاطب را چندین برابر میکند.
این حرفه به شدت به زبان و استدلال کلامی متکی است. وکلا و قضات باید قوانین را تفسیر کنند، متون حقوقی و قراردادها را با دقت بنویسند و در دادگاه به صورت اقناعی استدلال کنند. کسانی که از هوش کلامی بالایی برخوردارند، میدانند چگونه واژهها را دقیق انتخاب کنند تا کوچکترین تغییر در جمله، مفهوم قانونی را تغییر ندهد.
مشاغل مرتبط با روزنامهنگاری، رسانه و انتشارات به توانایی بالای زبانی نیاز دارند. خبرنگاران باید اطلاعات را تحقیق کنند، مصاحبه بگیرند و خبر را به شکلی واضح و جذاب بنویسند.
نویسندگان، نمایشنامه نویسان، شاعران و ویراستاران از برجستهترین نمونههای هوش کلامی هستند. آنها با واژهها جهان را میسازند، احساسات را برمیانگیزند و ایدهها را در قالب متن جاودانه میکنند؛ از نوشتن رمان گرفته تا کپیرایتینگ (نوشتن متن تبلیغاتی) و ویراستاری، همه به درک عمیق از زبان و قدرت انتخاب دقیق واژهها نیاز دارند.
در کسب و کار، بهخصوص در بازاریابی، تبلیغات و روابط عمومی، زبان ابزار بسیار مهمی است؛ از نوشتن شعار تبلیغاتی گرفته تا ساخت کمپینهای ارتباطی، همه به قدرت انتخاب واژهها وابسته هستند. افرادی با هوش کلامی بالا، میتوانند پیامهایی بسازند که در ذهن میمانند و احساسات یا رفتار مخاطب را تغییر میدهند.
والدین میتوانند با روشهای ساده و موثر، مهارتهای کلامی و زبانی کودکان را پرورش دهند. یکی از مهمترین این روشها، خواندن کتاب برای کودکان است. خواندن منظم و با صدای بلند برای کودکان و همچنین تشویق او به خواندن برای والدین، دایره واژگان کودکان را تقویت میکند.
به گفته کورتنی مورگان: والدین و معلمان میتوانند هوش کلامی کودکان را با خواندن کتاب برای آنها، تشویق برای شرکت در باشگاهها و فعالیتهای اجتماعی و گفتگوهای روزمره، پرورش دهند.
علاوه بر خواندن کتاب، موارد زیر نیز میتواند به تقویت هوش کلامی کودکان کمک کند.
در این نوشته توضیح دادیم که هوش کلامی چیست، چه کاربردی دارد و با چه روشهایی میتوان این هوش را تقویت کرد. در حالت کلی، هوش کلامی یک مهارت است که میتوان به انجام یک سری تمرینات، آن را تقویت کرد.
برای ثبت نام در وبینارهای رایگان؛ دریافت صوتها و فایلهای تکمیلی درباره فن بیان، شخصیت شناسی و ارتباطات، در کانال بله عضو شوید!
۷۰/۰۰۰/۰۰۰ تومان
۱۵/۰۰۰/۰۰۰ تومان
۹/۰۰۰/۰۰۰ تومان
رایگان!
استفاده از سایت مشروط بر قبول توافق نامه کاربری و حفظ حریم شخصی است.حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به آکادمی آموزشی فرشته ایران نژاد می باشد .نسخه ۱.۰.۵
